MEER OVER HET NIEUWE INDUSTRIEBELEID

Wie niet kiest, verliest: nieuw industriebeleid met focus

Het kabinet introduceert medio 2025 een nieuw industriebeleid om de economische positie van Nederland te versterken. Het nieuwe industriebeleid moet zorgen voor een industrie die in 2030 minstens 15% van het bbp vertegenwoordigt en tot gezamenlijke R&D-investeringen van minimaal 3% van het bbp.

Per 1 januari 2026 stopt het huidige topsectorenbeleid en in plaats daarvan kiest Nederland voor focus op zes markten waarin Nederland wereldwijd kan uitblinken: halfgeleiders, biotechnologie, defensiegerelateerde toepassingen, digitale diensten (met name AI), machinebouw en innovatieve chemie. De komende maanden worden de programma’s per markt verder uitgewerkt. Minister Karremans: “Als we in 2040 nog aan de top willen staan, moeten we durven kiezen.” Met gerichte investeringen, sterkere ecosystemen, betere toegang tot kapitaal en het aantrekken van talent wil het kabinet deze markten versneld laten groeien. Generieke innovatieregelingen zoals de WBSO blijven beschikbaar voor het brede bedrijfsleven.

Naast deze prioriteiten werkt het kabinet ook aan de randvoorwaarden die álle ondernemers raken: betere toegang tot financiering, minder regeldruk, oplossen van netcongestie, voldoende ruimte voor bedrijven en genoeg technisch en digitaal talent. Daarom blijft er oog voor de volle breedte van onze economie, waar kansen liggen om nieuwe markten te ontwikkelen en technologie toe te passen.

Het kabinet maakt daarmee een duidelijke keuze voor de toekomst van de Nederlandse economie. Met deze nieuwe aanpak wordt per 1 januari 2026 het huidige topsectorenbeleid afgerond. Het nieuwe industriebeleid focust op 6 markten: halfgeleiders, biotechnologie, defensiegerelateerde toepassingen (zoals 6G, radar, lasersatelietcommunicatie, quantum), digitale diensten (met name AI), machinebouw en innovatieve chemie. Dit betekent er programma’s gecreerd gaan worden ter versterking van deze markten. Voor het overige bedrijfsleven en de voormalige topsectoren blijven generieke innovatieregelingen zoals de WBSO, fiscale regelingen en andere financiering voor bijvoorbeeld verduurzaming bestaan, maar zijn er geen of minder toegespitste programma’s. Ook wordt er voor alle markten en sectoren gewerkt aan een stevig fundament voor ondernemerschap en groei voor alle bedrijven die Nederland draaiende houden.

Minister Karremans: “Door de grote uitdagingen waar we mee te maken hebben, zoals een krappe arbeidsmarkt, een vol stroomnet en toenemende geopolitieke spanningen, kunnen we het ons niet veroorloven om stil te zitten en geen keuzes te maken. Als we ook in 2040 aan de top willen staan, moeten we nu durven kiezen. Door te investeren in deze 6 markten waar we echt het verschil kunnen maken en echt kunnen winnen, versterken we onze veiligheid, economische groei en toekomstige welvaart. Uiteindelijk is het heel simpel: wie niet kiest, verliest.”

Van alles tegelijk naar focus

Landen als de Verenigde Staten en China investeren miljarden in technologie en industrie. Zij trekken bedrijven, kennis en talent aan en bouwen daarmee marktmacht op. Nederland kan niet achterblijven. De oude werkwijze waarin we middelen over vele sectoren en initiatieven verspreiden levert te weinig op. Focus betekent concreet het bouwen van programma’s voor de markten, met middelen en acties zoals:

Mensen en middelen: programma’s per markt, met extra capaciteit, kennis en coördinatie van de overheid. We bekijken hoe we middelen gericht kunnen inzetten. Dat betekent: middelen concentreren waar de grootste kansen liggen.

Markten uitbouwen: we versterken ecosystemen voor de gekozen markten en waar nodig en mogelijk stimuleren we vraag, bijvoorbeeld via strategische inkoop door overheid en EU, zodat innovaties sneller de kans krijgen om door te breken.

Financiering en randvoorwaarden: betere toegang tot kapitaal, minder belemmerende regels en oplossingen voor ruimte, netcongestie, infrastructuur en vergunningen.

Internationale slagkracht: Nederland versterkt zijn marktpositie via het stimuleren van handel, aantrekken van buitenlandse bedrijven en investeringen, en deelname aan Europese programma’s zoals IPCEI’s, Horizon Europe en de Net Zero Industry Act.

Talent en kennis: Nederland profileren als magneet en opleidplek voor digitaal en technisch talent, en tegelijkertijd investeren in fundamenteel en toegepast onderzoek dat direct doorwerkt naar bedrijven.

De 6 markten

De markten waarop de focus ligt, zijn geselecteerd op (1) economische potentie, (2) strategische economische positionering en (3) bijdrage aan het oplossen van maatschappelijke opgaven.

Halfgeleiders: groeit met 8,7% per jaar en zijn onmisbaar voor AI, de energietransitie en digitale veiligheid. Heeft veel niches waar Nederland een koploperspositie in heeft of kan verkrijgen, zoals quantum en fotonica.

Biotechnologie: kent sterke niches zoals cel- en gentherapie (15,4% groei per jaar) en alternatieve eiwitten (14,1% groei), en levert nieuwe medicijnen, circulaire materialen en draagt bij aan voedselzekerheid.

Defensiegerelateerde toepassingen: in het bijzonder 6G, radar, lasersatelietcommunicatie en quantum, en de bijdrage van deze groeimarkten aan het oplossen van maatschappelijke opgaven.

Digitale diensten (met name AI): groeit met gemiddeld 16,8% per jaar en versterkt onze digitale autonomie, met toepassingen in zorg, energie en veiligheid.

Machinebouw: zoals machines voor de agri-foodsector (17,1% groei per jaar), MedTech (5,2% groei per jaar) en chipmachines, en draagt bij aan zorgoplossingen, automatisering en verduurzaming.

Innovatieve chemie: groeit enorm snel, zoals biobrandstoffen (21,9% per jaar) en circulaire, biobased en geavanceerde materialen (27% per jaar), en draagt bij aan verduurzaming en het verminderen van fossiele afhankelijkheid.

Sterkere basis voor alle bedrijven

Naast deze prioriteiten werkt het kabinet ook aan de randvoorwaarden die álle ondernemers raken: betere toegang tot financiering, minder regeldruk, oplossen van netcongestie, voldoende ruimte voor bedrijven en genoeg technisch en digitaal talent. Daarom blijft er oog voor de volle breedte van de economie, waar kansen liggen om nieuwe markten te ontwikkelen en technologie toe te passen. Door het algehele ondernemingsklimaat te versterken en te weten wat er speelt in alle sectoren, zorgen we dat alle ondernemers deel zijn van de economie van morgen. Daarnaast blijven we het missiegedreven innovatiebeleid inzetten om met bedrijven samen te werken aan de maatschappelijke opgaven van dit moment.

Samen investeren in de toekomst

Het nieuwe industriebeleid moet zorgen voor een industrie die in 2030 minstens 15% van het bbp vertegenwoordigt en tot gezamenlijke R&D-investeringen van minimaal 3% van het bbp. De komende maanden worden de programma’s per markt verder uitgewerkt. Daarbij kijkt het kabinet ook hoe extra middelen vrijgemaakt of herverdeeld kunnen worden.

Download de Kamerbrief ‘Industriebeleid met focus’